7нче сыйныфтан карьера: Чистай Выселкасындагы агротехнология сыйныфлары кирәкле белгечләр әзерли

Яшьтән үк һөнәр сайлау – ирекле эш. Әмма моның өчен мөмкинлекләр булганда тагын да яхшы. Чистай районы мәктәпләрендә алар шактый төрле, теләк булганда, 9нчы сыйныфтан башлап яшьләр өчен һөнәри траектория әзерләргә була. Бу җитди тәртипкә китереп кенә калмый, ә иң мөһиме, балаларга ихтыяҗ булуга ышаныч бирә, чөнки өлкәннәр аларга чыннан да яшь белгечне әзерләүдә, эшкә урнаштыруда, кайчакта – матди яктан тәэмин итүдә сизелерлек ярдәм тәкъдим итәләр.

Без районыбызның профильле сыйныфлары турында мәкаләләр циклын дәвам итәбез.

Агросәнәгать комплексының яңа хезмәткәрләргә еллык ихтыяҗ 160 мең кешегә бәяләнә, механикларга, инженерларга, ветеринария табибларына, агрономнарга ихтыяҗ арта гына бара.

 
Хәлне агротехнология сыйныфлары төзәтергә тиеш. Биредә балалар эш бирүчеләр белән таныша, һөнәри перспективаларны аңлый, авыл хуҗалыгында эшнең сизелерлек үзгәрүен күрә алалар. Чис­тайда моның өчен бик яхшы мөмкинлекләр бар. 

Чистай Выселкасындагы мәктәп – авыл мәктәбе, ләкин шәһәргә бик якын. Мәктәптә агросыйныф алты ел эшләп килгән, ә 2025 елда «Агросәнәгать комплексында кадрлар» федераль программа кысаларында аның нигезендә «Чистополье» ХК АҖ инвесторы белән агротехнология сыйныфы булдырылган.
Директор Екатерина Юрьевна Осипова мәктәптә профильле фәннәр – химия, биология, агрономия укыта. Ул үзгәрешләрнең ничек булганын, аларның уку процессы өчен нәрсә аңлатканын сөйли: 

– Без 2025 елда гариза биргәндә, «Чистополье» холдинг компаниясе генераль директоры Наил Ринат улы Залаков безнең мәктәпне хуплады, чөнки үсеш перспективалары бар, мәктәп балалар саны буенча тотрыклы һәм аграр өлкәгә баручы балалар да бар. Агротехнология сыйныфлары – профильле һәм профильгә әзерлек белем бирү ул, безнең мәктәптә хәзер җиденче сыйныфтан башлап биш сыйныф бар. Киләсе елга без дүртенче сыйныфны да кертергә планлаштырабыз, ул башлангыч сыйныфлардан профильгә әзерлек буенча белем алачак. Агробиология һәм агрохимия фәннәре, өстәмә сәгатьләр барлыкка килде. Элек балаларның мондый зур практик мәйданчыгы юк иде, ә быел без басуларга чыктык, балалар үзләре яңа механикалаштырылган комбайннар белән идарә иттеләр. Алар элек тракторчыны мазутка буялган кеше буларак күз алдына китергән булсалар, хәзер аның ак күлмәктән һәм кабинада кондиционер да булуын күрделәр. Һәм бу кешеләр инде башка акча алалар. 

Үзгәрешләрне – аграр белгеч­ләргә юристларга һәм икътисадчыларга кара­ганда күбрәк ихтыяҗ булырга мөмкинлеген, агро­сәнәгать комплексында профессионалларның эш­ләп кенә калмыйча, акча да эшләүләрен аңлау – әти-әниләргә дә барып җитте. Тормышны авыл хуҗалыгы белән бәйләүче чыгарылыш сыйныф укучылары өчен сизелерлек ярдәм чаралары тәкъдим ителә, бу югары уку йортларында бюджет урыннары кыскарганда аеруча сизелә. 

– Казан дәүләт аграр университеты безнең чыгарылыш сыйныф укучылары өчен башка югары уку йортларына караганда күбрәк өстенлекләр бирә, – дип сөйли Екатерина Юрьевна. – Беренче курстан ук читтән торып уку формасына бару һәм, производство практикасын узып, «Чистополье» агрохолдинг предприятиесенә эшкә урнашу мөмкинлеге бар. Бездә хәзер тугызынчы сыйныфта укучы малай ике елдан соң «Агроинженерия» юнәлеше буенча максатчан читтән торып укуга барачак һәм «Чистополье»да эшләячәк. Сигезенче сыйныфтан соң, җәй көне, ул агрохолдингка эшкә урнашкан иде һәм аның айлык хезмәт хакы 60 мең сумга кадәр җитте.

 
Максатчан юнәлеш буенча белем алучы студент эшкә урнашканда ай саен «Чистополье» ХК АҖ предприятиесе стипендиясен – аена 15 мең сум, ә яхшы өлгереш булганда Казан аграр университеты стипендиясен дә ала, ул нәтиҗәләргә карап биш меңнән кырык биш меңгә кадәр үзгәрә. Шул рәвешле, бала беренче курста үзенә яшәү һәм туклануны тәэмин итә. Аграр университетта максатчан һәм бюджетта укучылар – түләүсез яшәү урыны һәм беренче вакытта бушлай туклану белән тәэмин ителәләр. Әгәр алар БДИны яхшы тапшырсалар, 300 меңгә кадәр түләү алырга мөмкиннәр, ә дүрт курсны тәмамлагач, максатчан уку программасы буенча белем алучы студентлар яки предприятие белән килешү төзегәннәр өчен стимуллаштыручы түләү бар: алар авыл хуҗалыгы министрлыгыннан 750 мең сум акча алырга мөмкиннәр, аларны торак сатып алу өчен дә кулланырга мөмкин.

Тугызынчы сыйныфта белем алучы бала унбердән соң кая барачагын беләме икән? Екатерина Осипова аңлатты: 

– Максатчан урыннар алдан билгеләнә. 2026 елга ихтыяҗ 2025 елда ук ябылды. Балаларның якынча 50 проценты берничә елдан соң кая барачагын белә. Мәктәп мондый һөнәри юнәлеш бирү эшен махсус алып бара.  

Бу бит аграр белгечлекләр генә түгел. Аграр университеты хәзер биш институтны берләштерә. Безнең ике кызыбыз быел аграр университетка педагогик белемгә укырга керә, педагоглар да инвестордан өстәмә мотивациягә ия. Хәзер алар юнәлеш белән билгеләнә. Алар аны укыту процессында үзгәртергә мөмкин. Кемдер – биология һәм җәмгыять белемен, кемдер биология һәм химияне тапшыра. Әмма беренче курска кергәч, беренче семестрны тәмамлагач, алар сайлау хокукына ия. 

Чистай Выселкасы мәктә­бендә өстәмә программалар бар, алар чыгарылыш сыйныф укучыларының мөмкинлекләрен киңәйтә. Мәктәп Чистай авыл хуҗалыгы техникумы белән килешү төзегән һәм җиденче сыйныфтан ук балалар – яшелчә үстерүче, 10нчы сыйныфтан соң агроном һәм ландшафт дизайнеры профильле белем алалар. 

– Алар рәсми таныклык алачаклар һәм 9нчы сыйныфтан соң ук эшли алачаклар. Шулай ук алар теләкләре буенча «С» категориясенә машина йөртү таныклыгы алалар. Бездә башта моның ни өчен кирәклеген аңламаган егетләр бар иде, ә аннары бик күп рәхмәт әйтәләр, – дип билгеләп үтә Екатерина Юрьевна.

«Агросәнәгать комплексында кадрлар» федераль программасы мәктәпкә 13 миллион сум акча китергән. Капиталь ремонт үткәрелгән, җиһазлар сатып алынган, шул исәптән лабораторияләр тулысынча җиһазландырылган. Унберенче сыйныф бүлмәсендә гидропоника стеллажы барлыкка килгән, балалар хәзер гидропоника белән эшлиләр, минераллар белән тәҗрибәләр ясыйлар, тамыр системасын өйрәнәләр.  

– Наил Ринатовичның үте­нече – балалар җирнең нәрсә икәнен онытмасыннар, – дип сөйли Екатерина Юрьевна. – Малайлар һәм кызлар ел әйләнәсе микро яшелчәләр, редис, помидор, кыяр утырту белән шөгыльләнәләр. Алар моны уку процессында ук эшлиләр. Дәресләр тәмамлангач, тәнә­фестә су, ашлама сибәләр, эшкәртәләр, күзәтәләр... Бу даими эш процессы, хәтта кыш булса да. Агрохимия курсында, мәсәлән, балалар туфракны өйрәнәләр, аның составын микроскоп астында карыйлар, тукландыралар яки, киресенчә, тәҗрибә өчен «үтерәләр». Шуннан соң проектлар эшлиләр, конкурсларга йөриләр һәм бик яхшы нәтиҗәләр алып кайталар. 

Без чыгарылыш сыйныф укучылары белән сөйләштек. Ике Вика, Софья һәм Карина уку процессы алар өчен гадәти булуын билгеләп үттеләр, чөнки алар авылдан, үз йортлары белән яшиләр, бакчада эшли беләләр. Ләкин хәзер уку кабинеты үзгәргән, яңа фәннәр һәм мөмкинлекләр барлыкка килгән. 

– Безне экскурсияләргә, Казан аграр университетына, Агробиотехнопаркка, Агрохолдинг компаниясенә алып баралар. Авыл хуҗалыгы белән бәйле булганнарның барысын да карадык, – дип сөйләделәр кызлар. 

Малайлар һәм кызлар Чистайда «Текә Тау» элеваторында сирәк очрый торган үсемлекләр белән менә дигән оранжерея барлыгын да белделәр.
Мәктәп укучыларында гидропоника җайланмасы кызыксыну уята: 

–Без үзебез утыртабыз һәм моның җирдән ничек аерылганын күрәбез, ниндидер ашламалар өсти алабыз, нәрсә үзгәрүен күзәтәбез. Гидропоника җайланмаларында үсем­лекләр минералларда һәм суда үсәләр. Өйдә андый нәрсә юк. Башта үсемлекне гидропоника җайланмасында күзәтергә, ә аннары аны туфракка күчереп утыртырга, нәрсә үзгәргәнен карарга мөмкин.

Башка мәктәпләрдән агротехсыйныфта шөгыльләнергә теләүчеләр бармы? Андый балалар күп, Чистай Выселкасы мәктәбендә укучыларның яртысы диярлек шәһәрдән йөреп укыйлар. Ләкин алар монда авыл хуҗалыгы белән кызыксынганга гына килмиләр. 

– Миңа калса, авылда балалар яхшырак, башка атмосфера, – ди Карина. 

– Укучылар азрак, укыту­чының һәркемгә вакыты күбрәк. Барысы да бер сменада укый, барлык балаларга да вакыт җитә, – ди Вика.
Мөгаен, бу закончалыктыр: җирдә хезмәт рухи тигезлек китерә һәм агротехнологияләр буенча махсуслашкан мәктәп эштә һәм тормышта аңлаешлы кеше ритмын эзләүчеләр өчен кызыклы булып чыга.