Чистайлылар постның соңгы атнасы һәм Якты Пасха традицияләре турында сөйләделәр

Кулич, буялган йомырка, эремчекле пасха – бәйрәм табынының төп ризыклары. Әмма тантананың мәгънәсе сый-нигъмәтләр белән генә чикләнми. Без чистайлылардан аларның гаиләләрендә постның соңгы атнасының һәм Пасханың нинди традицияләре нык яшәве турында сораштырдык.

Андрей Ушаков, чаң кагучы һәм Чистай шәһәрендәге преподобный Сергий Радонежский мәхәлләсенең чиркәү хоры регенты:

– Безнең гаилә өчен постның соңгы атнасы аерым мәгънәгә ия. Пасха алдыннан без хатыным белән якшәмбе мәктәбе укучылары өчен мәхәллә символикасы төшерелгән имбирь прәннекләре пешерәбез. Ә бәйрәмнең үзендә без, әлбәттә, туганнарыбыз һәм якыннарыбыз янына барып, аларны котлыйбыз. Ашамлыкларга килгәндә, без ешрак табынга ниндидер җиңелчә ризык, мәсәлән, токмачлы тавык ашы чыгарабыз.

Надежда Кислова, лаеклы ялда:

– Яз көне бигрәк тә яңарасы һәм чистарынасы килә, шуңа күрә постның соңгы атнасын көтеп тормыйча мин өйне җыештыра башлыйм: тәрәзәләремне юам, диварларны һәм түшәмне сөртәм, керләр юам һәм, иң мөһиме, язгы саф һава керсен өчен тәрәзәләрне ачам. Миңа калса, йортны яңарту һәм тирә-юньне чистарту – православие кешесе өчен иң мөһим бәйрәмгә әзерлек ул. Бигрәк тә «Кызыл тал якшәмбе»сеннән соң, постның соңгы һәм иң авыр атнасы – тынлык, үз уйларыңа чуму, пост вакытында үткәннәрнең барысын да аңлау вакыты җиткәч, күңел күтәренкелеге килә. «Чиста пәнҗешәмбе» көнне тәртип урнаштырырга соң инде: бу көн үзенең рухи асылы һәм уй-фикерләре белән чиста. Постның соңгы һәм иң авыр атнасының җомгасында мин куличлар пешерәм һәм бизим, ә бөек шимбәдә чиркәүгә аларны изгеләндерергә алып барам. Шулай ук Пасхага бер көн кала йомырка буйыйм һәм бизим, Пасха сыры әзерлим. Һичшиксез, «Бәрәкәтле ут»ның төшүен трансляцияләүне карыйм. 23 сәгатьтә бәйрәм гыйбадәтенә чиркәүгә барам. Гыйбадәттән соң без гаиләбез белән бергә табын артында куличлар һәм йомыркалар белән сыйланабыз. Ә инде якшәмбе иртәсендә ишекне балалар шакый, мин аларга зур шатлык белән йомырка, кулич бирәм.

Ольга Дәүләтшина, Изге Никольский кафедраль соборы каршындагы якшәмбе мәктәбе укучысы:

– Якты Пасхага без Бөек пост вакытында ук әзерләнә башлыйбыз, әмма бигрәк тә бәйрәм алдыннан соңгы җиде көндә. Шул вакытта без Евангелие вакыйгаларын искә төшерәбез, ә храмнарда көн саен гыйбадәт кылулар башкарыла, мин аларны калдырмаска тырышам. 12 Евангелие һәм «чина погребения Плащаницы» укымыйча мин Пасхага әзерлекне күз алдына да китерә алмыйм. Гадәткә кергәнчә, Изге Никольский соборында төнге гыйбадәт кылудан соң без анда катнашучылар өчен бәйрәм табыны әзерлибез. Өстәлдә, һичшиксез, Бөек шимбәдә, иртәнге литургиядән соң изгеләндерелгән куличлар, буялган йомырка һәм эремчекле пасха булырга тиеш. Мәхәллә кешеләре һәм руханилар «Христос яңадан туды!» дигән сүзләр белән бер-берсен котлыйлар. Алдагы атна да котлаулар белән тулы: якыннар һәм танышлар, шатлык, тынычлык һәм игелек теләп, бүләкләр бирешә.

Юлия Шаткова, шәһәр гыйбадәтханәләренең берсенә йөрүче:

– Безнең гаиләдә Христос Пасхасы – төп бәйрәм, чөнки Иисус Христосның яңадан тууы – христиан диненең үзәк вакыйгасы. Ул тормышның үлемне җиңүен дәлилли һәм христианнарга мәңгелек тормышка өмет бүләк итә. Бәйрәм өстәлен ничек әзерләвебез һәм гыйбадәтләргә йөрүебез турындагы балачак хатирәләрем әле дә хәтеремдә саклана. Яңадан туган Христосны очрату өчен аның юлын аның белән бергә үтәргә, булган хәлләрнең мәгънәсенә төшенергә кирәк. Постның соңгы һәм иң авыр атнасының иң фаҗигале көннәре – чәршәмбе (Иуда хыянәте) һәм җомга (Христосны газаплау һәм хачка кадаклау). Бөек шимбә – тынлык һәм яңадан терелүне көтү көне. Нәкъ менә шул көнне без гадәткә кергәнчә куличларны һәм йомыркаларны изгеләндерәбез. Пасха иртәсендә, шимбәдән якшәмбегә төн уртасында, чиркәү алтаренда кечкенә биек өстәл каршындагы ишекләр ябык булганда, руханилар акрын тавыш белән стихира җырлый башлыйлар. Без тәре йөреше ясыйбыз, ул мироносец хатыннарның табутка таба юлын символлаштыра, алар әле ташның Фәрештә тарафыннан алынганын белмиләр. Руханилар «Христос яңадан туды!» дип җырлаганда гына храм ишекләре ачыла һәм без яңадан туган Христосны каршы алу өчен керәбез. Халык шатлана. Бу төнне без бер-беребезне «Христос яңадан туды!» – «Чыннан да үледән терелде!» сүзләре белән сәламлибез  һәм Пасха сыйлары белән бүлешәбез.

Кристина Тюлькина, мәдәни-ял итү үзәге хезмәткәре:

– Постның соңгы атнасында без бөтен гаиләбез белән өйдә тәртип урнаштырабыз, азык-төлек сатып алабыз, куличлар пешерәбез, кызларым белән йомырка буйыйбыз һәм шушы бөек бәйрәмгә –Христос Пасхасына өстәл бизибез. Ел саен без Иерусалимнан Бәрәкәтле ут төшүен көтеп турыдан-туры трансляция карыйбыз. Якты Пасха көнендә без «Христос туды!» дигән яхшы хәбәр белән безнең ишекне шакыган балаларның барысын да шатланып көтәбез. Җавап итеп без: «Чыннан да үледән терелде!» – дип әйтәбез һәм аларны сыйлыйбыз. Ә аннары без үзебез якыннарыбызны котлап кайтабыз.